informИнформатикаInformatics1816-03012617-6963UIIP NASBinform-214Research ArticleОБРАБОТКА СИГНАЛОВ, ИЗОБРАЖЕНИЙ, РЕЧИ, ТЕКСТА И РАСПОЗНАВАНИЕ ОБРАЗОВSIGNAL, IMAGE, SPEECH, TEXT PROCESSING AND PATTERN RECOGNITIONГЕНЕРАЦЫЯ НАЦЫЯНАЛЬНАЙ ТРАНСКРЫПЦЫІ ТЭКСТАЎ НА БЕЛАРУСКАЙ МОВЕGENERATING THE NATIONAL TRANSCRIPTION OF TEXTS IN BELARUSIANЛысыС. І.LysyS. I.stanislau.lysy@gmail.comГецэвічЮ. С.HetsevichYu. S.yuras.hetsevich@newman.bas-net.byАб'яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН БеларусіBelarus20171506201702(54)8492Copyright © Лысы С.І., Гецэвіч Ю.С., 20172017Лысы С.І., Гецэвіч Ю.С.Lysy S.I., Hetsevich Y.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://inf.grid.by/jour/article/view/214

Прапануецца алгарытм аўтаматызаванай генерацыі нацыянальнай транскрыпцыі тэкстаўна беларускай мове, заснаваны на метадзе пераўтварэння «графема – фанема» фанетычнага працэсара сістэмы сінтэзу маўлення па тэксце. Апісваецца прататып сістэмы генерацыі транскрыпцый, распрацаваны на аснове апісанага алгарытму, які дазволіў аўтаматызавана згенераваць масіў адпаведнасцяў «слова – транскрыпцыя» для першага поўнага арфаэпічнага слоўніка беларускай мовы.

The paper proposes an algorithm for automatic national transcription generation of texts in Belarusian, which is based on «grapheme-to-phoneme» conversion method of phonetic processor in textto-speech synthesis system. The paper describes a prototype of transcription generation system, which is developed on the basis of presented algorithm. This algorithm made it possible to generate automatically an array of correspondences «word – transcription» for the first full pronouncing dictionary of the Belarusian language.

ReferencesФанетыка беларускай літаратурнай мовы / рэд. А.І. Падлужны. – Мінск : Навука і тэхніка, 1989. – 335 с.Фанетыка беларускай літаратурнай мовы / рэд. А.І. Падлужны. – Мінск : Навука і тэхніка, 1989. – 335 с.Тошович, Б. Корреляционная грамматика сербского, хорватского и бошняцкого языков. Часть 1: Фонетика – Фонология – Просодия / Б. Тошович. – М. : Языки славянской культуры, 2011. – 640 c.Тошович, Б. Корреляционная грамматика сербского, хорватского и бошняцкого языков. Часть 1: Фонетика – Фонология – Просодия / Б. Тошович. – М. : Языки славянской культуры, 2011. – 640 c.Стварэнне сэрвіса арфаэпічнага генератара слоўнікаў / Ю.С. Гецэвіч [і інш.] // Тези доповідей Міжнар. конф. «Діалекти в синхронії та діахронії: загальнослов’янський контекст» (Київ, 2–4 квітня 2014 року) / за ред. П.Ю. Гриценка ; Ін-т укр. мови НАН України. – Київ :КММ, 2014 . – С. 101–106.Стварэнне сэрвіса арфаэпічнага генератара слоўнікаў / Ю.С. Гецэвіч [і інш.] // Тези доповідей Міжнар. конф. «Діалекти в синхронії та діахронії: загальнослов’янський контекст» (Київ, 2–4 квітня 2014 року) / за ред. П.Ю. Гриценка ; Ін-т укр. мови НАН України. – Київ :КММ, 2014 . – С. 101–106.Text-to-Speech Synthesizer [Electronic resource]. – 2012. – Mode of access : http://corpus.by/TextToSpeechSynthesizer/. – Date of access : 20.01.2017.Text-to-Speech Synthesizer [Electronic resource]. – 2012. – Mode of access : http://corpus.by/TextToSpeechSynthesizer/. – Date of access : 20.01.2017.Лобанов, Б.М. Компьютерный синтез и клонирование речи / Б.М. Лобанов, Л.И. Цирульник. – Минск : Беларус. навука, 2008. – 342 c.Лобанов, Б.М. Компьютерный синтез и клонирование речи / Б.М. Лобанов, Л.И. Цирульник. – Минск : Беларус. навука, 2008. – 342 c.Гецэвіч, Ю.С. Фанетычная і алафонная апрацоўка тэксту ў сінтэзатары беларускага і рускага маўлення для мабільных платформаў / Ю.С. Гецэвіч, Б.М. Лабанаў, Д.А. Пакладок //Інфарматыка. – 2014. – № 2(42). – C. 25–35.Гецэвіч, Ю.С. Фанетычная і алафонная апрацоўка тэксту ў сінтэзатары беларускага і рускага маўлення для мабільных платформаў / Ю.С. Гецэвіч, Б.М. Лабанаў, Д.А. Пакладок //Інфарматыка. – 2014. – № 2(42). – C. 25–35.Гецевич, Ю.С. Алгоритмы преобразования «Буква – Фонема» двуязычного синтезатора речи / Ю.С. Гецевич, Б.М. Лобанов, Д.А. Покладок // Речевые технологии. – 2013. – № 3–4. – C. 95–108.Гецевич, Ю.С. Алгоритмы преобразования «Буква – Фонема» двуязычного синтезатора речи / Ю.С. Гецевич, Б.М. Лобанов, Д.А. Покладок // Речевые технологии. – 2013. – № 3–4. – C. 95–108.Taylor, P. Text-to-Speech Synthesis / P. Taylor. – N. Y. : Cambridge University Press, 2009. – 626 p.Taylor, P. Text-to-Speech Synthesis / P. Taylor. – N. Y. : Cambridge University Press, 2009. – 626 p.The system of generation of phonetic transcriptions for input electronic texts in belarusian / Yu. Hetsevich [et al.] // Pattern Recognition and Information Processing : Proc. of the 12th Intern. Conf. (28–30 May, Minsk, Belarus). – Minsk : UIIP NASB, 2014. – C. 81–85.The system of generation of phonetic transcriptions for input electronic texts in belarusian / Yu. Hetsevich [et al.] // Pattern Recognition and Information Processing : Proc. of the 12th Intern. Conf. (28–30 May, Minsk, Belarus). – Minsk : UIIP NASB, 2014. – C. 81–85.Using text-to-speech synthesis algorithms for solving a task of automatic generation of orthoepic dictionary of Belarusian language / Yu. Hetsevich [et al.] // Тези доповідей Міжнар. конф. «Оброблення сигналів і зображень та розпізнавання образів» (Київ, 3–7 листопада 2014 року). – Київ : УкрОБРАЗ, 2014 . – С. 99–101.Using text-to-speech synthesis algorithms for solving a task of automatic generation of orthoepic dictionary of Belarusian language / Yu. Hetsevich [et al.] // Тези доповідей Міжнар. конф. «Оброблення сигналів і зображень та розпізнавання образів» (Київ, 3–7 листопада 2014 року). – Київ : УкрОБРАЗ, 2014 . – С. 99–101.Гецевич, Ю.С. Алгоритмы преобразования «Фонема – Аллофон» двуязычного синтезатора речи / Ю.С. Гецевич, Б.М. Лобанов, Д.А. Покладок // Речевые технологии. – 2013. – № 3–4. – C. 109–126.Гецевич, Ю.С. Алгоритмы преобразования «Фонема – Аллофон» двуязычного синтезатора речи / Ю.С. Гецевич, Б.М. Лобанов, Д.А. Покладок // Речевые технологии. – 2013. – № 3–4. – C. 109–126.Perl-compatible Regular Expressions (PCRE) [Electronic resource]. – 1997–2016. – Mode of access : http://www.pcre.org/original/doc/html/pcrepattern.html. – Date of access : 20.01.2017.Perl-compatible Regular Expressions (PCRE) [Electronic resource]. – 1997–2016. – Mode of access : http://www.pcre.org/original/doc/html/pcrepattern.html. – Date of access : 20.01.2017.Transcription Generator [Electronic resource]. – 2014. – Mode of access : http://corpus.by/TranscriptionGenerator. – Date of access : 20.01.2017.Transcription Generator [Electronic resource]. – 2014. – Mode of access : http://corpus.by/TranscriptionGenerator. – Date of access : 20.01.2017.Orthoepic Dictionary Generator [Electronic resource]. – 2014. – Mode of access : http://corpus.by/OrthoepicDictionaryGenerator. – Date of access : 20.01.2017.Orthoepic Dictionary Generator [Electronic resource]. – 2014. – Mode of access : http://corpus.by/OrthoepicDictionaryGenerator. – Date of access : 20.01.2017.Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы ; уклад. Н.П. Еўсіевіч [і інш.] ; навук. рэд. А.А. Лукашанец, В.П. Русак. – Мінск : Беларус. навука, 2012. – 916 с.Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы ; уклад. Н.П. Еўсіевіч [і інш.] ; навук. рэд. А.А. Лукашанец, В.П. Русак. – Мінск : Беларус. навука, 2012. – 916 с.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.